Tại Phiên họp lần thứ hai năm 2026 của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, doanh nghiệp công nghệ đề xuất xây dựng Khung chuyển đổi AI Quốc gia.

Tại Phiên họp, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ CMC đặt vấn đề từ chính yêu cầu phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới. Theo đó, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ và tích lũy vốn đang dần chạm ngưỡng, không còn tạo ra dư địa đủ lớn để Việt Nam bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn tới. Trong khi đó, mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và vượt qua bẫy thu nhập trung bình đòi hỏi đất nước phải tìm được một động lực phát triển mới, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động.

Trong bối cảnh đó, AI được CMC nhìn nhận không chỉ là một công nghệ ứng dụng, mà là công nghệ nền tảng có khả năng tái cấu trúc toàn bộ hoạt động sản xuất, quản trị, cung ứng dịch vụ và tổ chức nền kinh tế. Từ cách tiếp cận này, CMC đề xuất khái niệm “Nền kinh tế AI” - nơi AI không còn đứng ở vai trò công cụ hỗ trợ đơn lẻ, mà trở thành hạ tầng sản xuất mới, tạo ra năng lực vận hành mới cho cả khu vực công lẫn khu vực tư.

Theo đánh giá của doanh nghiệp này, nếu được triển khai đúng hướng và đủ quyết liệt, AI có thể đóng góp từ 120 đến 130 tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam, tương đương khoảng 25% GDP hiện nay. Con số này không chỉ cho thấy quy mô tác động tiềm năng của AI, mà còn đặt ra yêu cầu cần sớm có một chiến lược quốc gia đủ tầm, đủ đồng bộ để biến tiềm năng đó thành động lực phát triển thực tế.

Trên nền tảng nhận thức đó, CMC đề xuất xây dựng Khung chuyển đổi AI Quốc gia gồm 8 trụ cột chiến lược; 12 chương trình hành động; 50 nhiệm vụ như một chiến lược phát triển kinh tế dài hạn, thay vì chỉ nhìn AI dưới góc độ công nghệ hay chuyển đổi số đơn thuần. Theo nội dung tham luận, đây là Đề án tổng thể về chuyển đổi AI cho toàn bộ nền kinh tế, còn gọi là Chương trình AI-X, được hình thành từ quá trình nghiên cứu chuyên sâu nhiều năm của Viện Nghiên cứu ứng dụng Công nghệ CMC ATI và Trường Đại học CMC.

Điểm cốt lõi trong đề xuất của CMC là coi chuyển đổi AI không phải một hợp phần độc lập, mà là một quá trình tái cấu trúc mô hình phát triển quốc gia. Nói cách khác, thay vì đặt câu hỏi ứng dụng AI vào đâu, đề xuất của CMC đặt ra một câu hỏi rộng hơn: làm thế nào để AI trở thành nền tảng mới của tăng trưởng, năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Từ đó, doanh nghiệp này xây dựng khung đề xuất dựa trên 8 trụ cột chiến lược. Thứ nhất là hạ tầng và năng lực tính toán - nền tảng vật lý để phát triển và vận hành AI ở quy mô lớn. Thứ hai là kinh tế dữ liệu - coi dữ liệu là tài nguyên đầu vào cốt lõi cho nền kinh tế AI. Thứ ba là nền tảng mô hình AI quốc gia - bảo đảm năng lực phát triển các mô hình lõi phục vụ nhu cầu đặc thù của Việt Nam. Thứ tư là ứng dụng AI trong quản trị công và quản trị doanh nghiệp - tạo ra thay đổi thực chất về hiệu quả vận hành. Thứ năm là ứng dụng AI thúc đẩy phát triển kinh tế ngành - đưa AI đi vào các lĩnh vực cụ thể để tạo giá trị gia tăng. Thứ sáu là phát triển nguồn nhân lực và việc làm - chuẩn bị lực lượng lao động cho giai đoạn phát triển mới. Thứ bảy là quản trị niềm tin và đạo đức AI - nhằm bảo đảm AI phát triển đi cùng trách nhiệm, minh bạch và an toàn. Thứ tám là cơ chế tài chính và đầu tư - tạo nền tảng nguồn lực để triển khai chuyển đổi AI trên quy mô quốc gia.

Không dừng ở khung tư duy, CMC cho biết đề án còn được cụ thể hóa thành 12 chương trình hành động và 50 nhiệm vụ, với lộ trình triển khai rõ ràng và các mục tiêu định lượng khả thi. Cách tiếp cận này cho thấy tham luận của CMC không chỉ mang tính khái niệm, mà hướng đến một thiết kế chính sách có thể triển khai, đo lường và giám sát.